Thay đổi tư duy nuôi dê núi truyền thống theo hướng hàng hoá

Những ngày này, khi chúng tôi trở lại thôn Bản Vả, xã Kiên Đài, tỉnh Tuyên Quang không khó để bắt gặp hình ảnh những đàn dê hàng chục con được nuôi nhốt trong các khu chuồng trại kiên cố, sạch sẽ.

Trước đây, chăn nuôi dê ở xã Kiên Đài chủ yếu mang tính quy mô nhỏ lẻ. Người dân thả dê tự nhiên trên các sườn đồi, khi cần tiền mới bán vài con, hiệu quả kinh tế không cao.

Nhưng vài năm trở lại đây, nhờ có sự định hướng của cấp uỷ, chính quyền địa phương và sự thay đổi trong tư duy sản xuất, nhiều hộ đã mạnh dạn chuyển sang nuôi dê núi nhốt chuồng theo hướng hàng hóa.

Lợi thế lớn nhất của Kiên Đài là diện tích đồi rừng rộng, thảm thực vật phong phú, nguồn thức ăn tự nhiên dồi dào.

Đây là điều kiện lý tưởng để phát triển chăn nuôi dê núi. Tận dụng lợi thế này, người dân từng bước đầu tư chuồng trại, áp dụng kỹ thuật chăm sóc, chủ động nguồn thức ăn như trồng cỏ, tận dụng cây chuối, đồng thời chú trọng phòng, chống dịch bệnh.

Không chỉ dừng lại ở việc tăng đàn, nâng cao sản lượng, sản phẩm dê của Kiên Đài còn được định hướng phát triển theo Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” OCOP.

Thịt dê thôn Bản Vả nhờ được nuôi theo quy trình đảm bảo an toàn, nguồn thức ăn sạch nên có chất lượng thơm ngon, săn chắc, được thị trường ưa chuộng.

Năm 2024, sản phẩm thịt dê của xã Kiên Đài chính thức được công nhận đạt chuẩn OCOP 3 sao, khẳng định thương hiệu dê địa phương trên thị trường.

Trong câu chuyện chuyển mình ấy, gia đình ông Hà Văn Sằm, thôn Bản Vả là một điển hình tiêu biểu.

Ông Sâm chia sẻ: Hơn 10 năm trước, ông bắt đầu nuôi dê với vài con giống, chuồng trại chỉ là những khung tre tạm bợ, nuôi thả tự nhiên là chính.

Ngày trước nuôi theo kiểu thả rông, con nào sống được thì sống, con nào ốm thì cũng khó kiểm soát. Bán cũng không được giá vì không ai biết chất lượng ra sao.

Nhận thấy cách làm cũ không còn phù hợp, khoảng 3 năm trở lại đây, gia đình ông mạnh dạn chuyển sang nuôi nhốt.

Ông Sắm đầu tư làm chuồng trại kiên cố, chủ động trồng cỏ voi, tận dụng cây chuối làm thức ăn và học hỏi thêm kỹ thuật chăm sóc, phòng bệnh.

Nhờ thay đổi phương thức chăn nuôi, đàn dê phát triển ổn định, ít dịch bệnh. Có thời điểm, đàn dê của gia đình ông lên tới 60–70 con.

Riêng năm 2025, gia đình xuất bán gần 2 tấn dê thương phẩm, thu về gần 300 triệu đồng, mức thu nhập đáng mơ ước ở vùng nông thôn.

Nhân rộng mô hình nuôi dê thương phẩm ở Tuyên Quang

Không chỉ làm giàu cho gia đình, mô hình của ông Sằm còn tạo hiệu ứng lan tỏa trong cộng đồng.

Nhiều hộ dân trong thôn đã đến học hỏi kinh nghiệm, từng bước chuyển đổi sang nuôi dê theo hướng bài bản hơn.

Ông Hoàng Văn Thăng, Trưởng thôn Bản Vả, xã Kiên Đài cho hay: Hiện toàn thôn có 8 hộ chăn nuôi dê, với tổng đàn trên 230 con. Quy mô tuy chưa lớn nhưng cho thấy xu hướng phát triển rõ rệt theo hướng hàng hóa.

Gia đình ông Sằm là một trong những hộ tiêu biểu. Không chỉ nuôi quy mô lớn, ông còn đi đầu trong việc áp dụng kỹ thuật, tham gia chương trình OCOP. Từ hiệu quả thực tế, nhiều hộ khác cũng bắt đầu làm theo.

Không riêng Bản Vả, mô hình nuôi dê tại các thôn Khun Mạ, Làng Đài... đang được phát triển mạnh.

Tính đến nay, toàn xã Kiên Đài có 85 hộ chăn nuôi dê, với tổng đàn đạt 1.116 con. Đây được xem là bước đệm quan trọng để địa phương tiến tới hình thành vùng chăn nuôi tập trung.

Ông Bùi Mạnh Hùng, Chủ tịch UBND xã Kiên Đài, tỉnh Tuyên Quang cho biết: Thời gian tới, xã Kiên Đài sẽ khuyến khích người dân mở rộng quy mô chăn nuôi theo hướng an toàn sinh học, phát triển nguồn thức ăn tại chỗ nhằm giảm chi phí sản xuất.

Bên cạnh đó, xã Kiên Đài cũng định hướng đẩy mạnh liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm; xây dựng thương hiệu và nâng cao chất lượng sản phẩm OCOP.

Mục tiêu là từng bước đưa dê Bản Vả trở thành sản phẩm chủ lực, có chỗ đứng vững chắc trên thị trường.

Từ những đàn dê núi nuôi thả trên đồi, đến những chuồng trại bài bản, rồi sản phẩm OCOP được công nhận, hành trình chăn nuôi dê của người dân Kiên Đài đang cho thấy sự thay đổi trong tư duy làm kinh tế của người nông dân hiện đại.

Khi người dân biết tận dụng lợi thế tự nhiên, mạnh dạn đổi mới cách làm và gắn sản xuất với xây dựng thương hiệu, mô hình nuôi dê ở Kiên Đài không chỉ mang lại thu nhập cao hơn mà còn mở ra con đường phát triển bền vững, nơi mỗi sản phẩm địa phương đều có thể trở thành địa chỉ tin cậy cho người tiêu dùng khi bước ra thị trường lớn.

Xã Kiên Đài, tỉnh Tuyên Quang mới được thành lập trên cơ sở sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của xã Phú Bình và xã Kiên Đài, huyện Chiêm Hoá, tỉnh Tuyên Quang (cũ) thành xã mới có tên gọi là xã Kiên Đài.
Toàn xã hiện có tổng diện tích tự nhiên 130,82 km2, quy mô dân số khoảng 9.351 người, với 22 thôn, gồm đồng bào các dân tộc Tày, Dao, Kinh, Mông, Hoa, Mường, Thái, Nùng, Pà Thẻn... cùng sinh sống.