Đất dốc cằn cỗi đến vùng cây trái trù phú

Về xã biên giới Phiêng Khoài, chúng tôi không khỏi ấn tượng trước màu xanh trải dài trên những triền đồi đất dốc. Hai bên đường, những vườn mận hậu, nhãn, hồng giòn, lê tai nung nối tiếp nhau xanh tốt, trĩu quả.

Từ vùng đất từng nhiều khó khăn, Phiêng Khoài hôm nay đang từng bước trở thành vùng cây ăn quả lớn của tỉnh Sơn La, mang lại cuộc sống ngày càng khấm khá cho người dân nơi biên giới.

Gia đình anh Trần Văn Giáp, ở xã Phiêng Khoài, hiện có 3 ha cây ăn quả gồm mận hậu, nhãn và hồng giòn. Nhờ chuyển hướng sản xuất theo hướng hữu cơ, đầu tư hệ thống tưới tự động nên cây trồng sinh trưởng tốt, cho hiệu quả kinh tế cao.

Anh Giáp chia sẻ: “Gia đình tôi chú trọng chăm sóc cây theo hướng hữu cơ, sử dụng thuốc sinh học và đầu tư hệ thống tưới nhỏ giọt nên năng suất ổn định. Mỗi năm thu khoảng 35-40 tấn quả, sau khi trừ chi phí còn lãi hơn 200 triệu đồng”.

Ít ai biết rằng, để có được những mùa quả ngọt hôm nay, người dân Phiêng Khoài đã trải qua nhiều năm gian nan trồng cây ăn quả trên đất dốc. Từ những năm 1990, cây mận hậu được đưa vào trồng tại các bản Hang Mon, Kim Chung, Cồn Huốt. Tuy nhiên, do thiếu kỹ thuật chăm sóc, giao thông khó khăn nên năng suất thấp, đầu ra bấp bênh.

Bước ngoặt đến từ năm 2015, khi nhiều mô hình trồng cây ăn quả được triển khai và nhân rộng. Các giống mới như mận hậu, nhãn ghép, hồng giòn, lê tai nung… cùng kỹ thuật chăm sóc bài bản được đưa vào sản xuất, giúp năng suất và chất lượng quả ngày càng nâng lên.

Những năm gần đây, người dân còn áp dụng kỹ thuật hạ cành, tỉa tán, xử lý cho mận ra hoa sớm hoặc muộn để rải vụ thu hoạch. Khoảng 70% số hộ đã đầu tư hệ thống tưới nhỏ giọt, đưa cây mận trở thành cây trồng chủ lực, mang lại nguồn thu chính cho nhiều gia đình.

Đến nay, toàn xã có hơn 2.500 ha mận hậu, xây dựng thành công thương hiệu “Mận Ruby Phiêng Khoài” được người tiêu dùng trong nước biết đến. Đầu năm 2025, vùng mận nơi đây được công nhận là vùng mận hậu ứng dụng công nghệ cao đầu tiên của tỉnh Sơn La. Riêng vụ mận năm 2025, sản lượng đạt khoảng 35.000 tấn.

Ứng dụng công nghệ, mở rộng thị trường tiêu thụ

Không chỉ phát triển mận hậu, Phiêng Khoài hiện còn có gần 300 ha cây ăn quả giá trị cao như nhãn, hồng giòn, lê tai nung, cam, bưởi… Hầu hết diện tích đều được đầu tư hệ thống tưới tự động, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật sinh học nhằm nâng cao chất lượng nông sản.

Xã đã phối hợp với các cơ quan chuyên môn quy hoạch vùng cây ăn quả chuyên canh tập trung; đẩy mạnh chuyển giao kỹ thuật, ứng dụng khoa học công nghệ và vận động người dân liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị. Hiện toàn xã có 7 hợp tác xã chuyên trồng cây ăn quả, mỗi năm cung ứng ra thị trường khoảng 40.000 tấn quả các loại.

Từ phát triển cây ăn quả trên đất dốc, đời sống nhân dân ngày càng được cải thiện rõ rệt. Nhiều hộ có thu nhập trên 300 triệu đồng mỗi năm, thậm chí có gia đình thu tiền tỷ từ sản xuất nông nghiệp.

Ông Nguyễn Văn Toàn, Phó Chủ tịch UBND xã Phiêng Khoài, cho biết: “Xã đang phối hợp với Sàn nông sản Bưu điện Việt Nam tổ chức tập huấn kỹ năng livestream bán hàng trên TikTok, Facebook cho người dân. Các buổi phát trực tiếp được thực hiện ngay tại vườn và kho đóng gói để khách hàng thấy rõ chất lượng sản phẩm. Nhờ đó, nhiều hộ mỗi ngày chốt từ 200-300 đơn hàng”.

Cùng với việc mở rộng thị trường tiêu thụ, Phiêng Khoài tiếp tục định hướng phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao gắn với sản xuất hữu cơ và chế biến sau thu hoạch. Xã phấn đấu nâng sản lượng quả lên hơn 50.000 tấn mỗi năm; đồng thời khuyến khích các hợp tác xã, doanh nghiệp đầu tư chế biến, hình thành chuỗi liên kết bền vững.

Từ những triền đồi dốc cằn cỗi năm nào, hôm nay Phiêng Khoài đã phủ xanh bằng những vườn cây trái trĩu quả. Những mùa quả ngọt không chỉ mang lại thu nhập ổn định mà còn mở ra hy vọng về cuộc sống no ấm cho người dân vùng biên Sơn La.