Đó là rau tề thái.

Rau tề thái (còn gọi là rau tề, cải túi, địa mễ thái) có tên khoa học là Capsella bursa-pastoris, thuộc họ Cải (Brassicaceae). Đây là loài cây mọc hoang phổ biến ở nhiều địa phương miền Bắc như Sa Pa (Lào Cai), Cao Bằng, Lạng Sơn, Ninh Bình... thường xuất hiện trên các bãi đất trống hoặc ven đường.

Từ lâu, người dân không chỉ hái tề thái làm rau ăn mà còn sử dụng như một vị thuốc trong y học cổ truyền.

Được cổ thư Trung Quốc đánh giá là vị thuốc quý

Trong Bản thảo cương mục, bộ bách khoa thư nổi tiếng về dược liệu của Trung Quốc, tề thái được ghi nhận có khả năng "lợi gan, hòa trung, lợi ngũ tạng". Phần rễ được dùng chữa đau mắt, giúp sáng mắt và hỗ trợ tiêu hóa; hạt được cho là có tác dụng minh mục, bổ ngũ tạng, hỗ trợ điều trị các chứng lỵ kéo dài.

Không chỉ trong cổ thư Trung Quốc, cuốn "Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam" của GS.TS Đỗ Tất Lợi cũng dành nhiều trang giới thiệu về cây tề thái.

Theo tài liệu này, toàn cây sau khi phơi hoặc sấy khô đều có thể dùng làm dược liệu.

Các nghiên cứu được tổng hợp trong sách của Đỗ Tất Lợi cho thấy tề thái chứa nhiều hoạt chất có giá trị như flavonoid, diosmin, rutin, hesperidin, cholin, acetylcholin, vitamin A, B2, C, K cùng nhiều muối kali và các acid hữu cơ.

Đặc biệt, trong quả còn chứa khoảng 28% chất béo cùng nhiều hợp chất sinh học khác.

Nhờ thành phần dinh dưỡng phong phú, tề thái không chỉ là loại rau bổ dưỡng mà còn được đánh giá có nhiều tác dụng đối với sức khỏe, được ví như “tiên dược”.

Theo y học cổ truyền, tề thái có vị ngọt nhạt, tính mát, quy vào kinh Can và Vị…

Tề thái thường được sử dụng trong các trường hợp chảy máu cam, ho ra máu, tiểu ra máu, rong kinh, phù nề, viêm kết mạc mắt, đau mắt đỏ...

Theo GS Đỗ Tất Lợi, cả Đông y và Tây y đều từng sử dụng tề thái như vị thuốc cầm máu, lợi tiểu và hỗ trợ điều trị các trường hợp xuất huyết đường tiêu hóa, xuất huyết tử cung hoặc kinh nguyệt kéo dài.

Một số nghiên cứu dược lý còn ghi nhận cao chiết từ cây tề thái có khả năng kích thích co bóp tử cung, hỗ trợ cầm máu và gây hạ huyết áp trên động vật thực nghiệm. Tuy nhiên, các tác dụng này chủ yếu được ghi nhận trong nghiên cứu tiền lâm sàng và không đồng nghĩa với hiệu quả điều trị trên người.

Có thể hỗ trợ bảo vệ tim mạch và giảm mỡ máu

Theo Lương y Đa khoa Bùi Đắc Sáng, Hội Đông y Hà Nội, rau tề thái chứa nhiều carotene, vitamin C cùng chất xơ thực vật. Những dưỡng chất này giúp bổ sung vitamin cho cơ thể, hỗ trợ tăng cường miễn dịch, cải thiện chức năng tiêu hóa và thúc đẩy nhu động ruột.

Một số nghiên cứu cũng cho thấy các hoạt chất trong tề thái có khả năng hỗ trợ giảm cholesterol và triglycerid trong máu, góp phần ổn định huyết áp và giảm phản ứng viêm. Nhờ đó, loại rau này được xem là thực phẩm có lợi cho người mắc rối loạn chuyển hóa hoặc có nguy cơ bệnh tim mạch.

Ngoài ra, lượng carotene dồi dào còn giúp hỗ trợ sức khỏe mắt, đặc biệt đối với người bị khô mắt hoặc quáng gà.

Không chỉ có giá trị làm thuốc, tề thái còn là nguyên liệu quen thuộc trong ẩm thực.

Người Trung Quốc thường dùng loại rau này làm nhân bánh bao, sủi cảo hoặc nấu canh.

Tại Việt Nam, tề thái có thể chế biến thành nhiều món. Rau có vị ngọt nhẹ, thơm đặc trưng, thích hợp dùng trong mùa xuân hoặc mùa đông.

Dù là thực phẩm giàu dinh dưỡng, các chuyên gia cũng khuyến cáo người dân không nên tự ý sử dụng tề thái để chữa bệnh thay thế thuốc điều trị. Với các trường hợp mắc bệnh mạn tính hoặc đang dùng thuốc, nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng thường xuyên nhằm đảm bảo an toàn và tránh tương tác không mong muốn.

Cách chế biến rau tề thái ngon, bổ dưỡng

Canh rau tề thái, sò điệp, trứng

Theo báo Giao Thông, để nấu món ngon này bạn cần chuẩn bị nguyên liệu rau tề thái, sò điệp, trứng, gừng lát, muối, dầu ăn. Cách làm: Rau tề thái rửa sạch, cắt ngắn vừa ăn. Sò điệp rửa sạch, để ráo nước rồi cho vào nồi, hấp trên lửa lớn cho đến khi sò nở, nạy thịt sò ra để riêng. Đập 2 quả trứng vào. bát, khuấy đều. Đun nóng dầu trong nồi, đổ nước trứng vào, xào cho đến khi nước trứng đông lại thành từng cục thì thêm nước vào và đun sôi trên lửa lớn. Cho thịt sò điệp vào, thêm rau tề thái vào, đun sôi, thêm muối, tiêu, dầu mè cho vừa ăn rồi dùng.

Canh tề thái thịt lợn

Rau tề thái tươi 100g, xương lợn 80 - 100g. Ninh xương lợn cho nhừ rồi cho tề thái thái nhỏ vào, thêm muối mắm gia vị. Ăn trong ngày 1 - 2 lần vào bữa chính. Dùng cho các trường hợp chảy máu cam, đái ra huyết, đau mắt đỏ...

Bánh bột ngô rau tề thái

Cách làm:

- Rau tề thái rửa sạch, cắt nhỏ. Nấm hương tươi rửa sạch, chần, để nguội, vắt bớt nước, cắt thành từng lát mỏng, để riêng. Cà rốt cắt sợi mỏng. Ngâm mọc nhĩ nở mềm, cắt thành miếng vừa ăn.

Tráng trứng chín rồi cắt thành từng miếng. Tôm khô ngâm nước cho mềm rồi vớt ra để ráo nước.

- Rau tề thái, cà rốt, mộc nhĩ, trứng, tôm khô thái sợi, mộc nhĩ, tôm khô, trứng đã sơ chế vào tô lớn, thêm chút muối, dầu ăn rồi đảo đều làm nhân bánh.

- Lấy một lượng nhân vừa đủ, nhẹ nhàng vo đều, nặn thành hình tròn rồi lăn qua bột ngô. Bạn nhớ lăn 3-4 lần cho bột ngô ngấm với độ ẩm của nhân bánh, khiến nhân bánh được bao bọc một lớp bột ngô vừa phải.

- Cho bánh bột ngô vào nồi, hấp trên lửa lớn, thêm hơi nước và hấp trong 10 phút thì lấy ra ăn.

Nếu bây giờ bạn đào được nhiều rau tề thái và ăn không hết có thể đem bảo quản để ăn dần.