Rau ngổ là rau gì?

Rau ngổ trong Đông Y được biết đến với tính mát, vị cay, chua, mang theo mùi thơm đặc trưng. Rau ngổ được cho là có khả năng kháng viêm, hỗ trợ lợi tiểu, tiêu độc, và thường được sử dụng trong việc điều trị các bệnh như tiểu ra máu, lở ngứa ngoài da, băng huyết, sỏi thận, bệnh đường tiết niệu, và cả khi bị rắn cắn, mang lại hiệu quả tích cực. Vì vậy, đây không chỉ là một gia vị giúp gia tăng hương vị món ăn mà còn có công dụng tuyệt vời đối với sức khỏe của chúng ta.

Rau ngổ, được biết đến với nhiều tên gọi như ngò om, rau om, ngổ hương, ngổ thơm, thạch long vĩ, thuộc loại cây thân thảo có tên khoa học là Limmophila Chinensis, họ Scrophulariaceae. Thân cây rau ngổ chứa nhiều nước, mềm mại và xốp, với đặc điểm nhánh nhỏ, lá nhẵn và thường mọc đối xứng.

Rau ngổ không chỉ là nguồn cung cấp dinh dưỡng quan trọng với hàm lượng vitamin C, carotene, protein, xenluloza, glucid, vitamin B, giúp cải thiện sức khỏe, mà còn là một kho báu trong y học dân gian, được sử dụng để trị ho, chữa sỏi thận và nhiều mục đích khác.

Trao đổi với PV VietNamNet, TS Ngô Đức Phương, Viện trưởng Viện Khoa học thuốc nam cho biết, rau ngổ (còn gọi là rau om, ngò om, tên khoa học Limnophila aromatica) là loại rau gia vị rất quen thuộc ở Việt Nam.

Không chỉ có giá trị ẩm thực, rau ngổ còn chứa nhiều hợp chất sinh học đáng chú ý. Theo TS Phương, trong rau ngổ có nhóm hợp chất dễ bay hơi (tinh dầu) cùng polyphenol và flavonoid. Một nghiên cứu thực hiện tại Việt Nam cho thấy tinh dầu rau ngổ có thành phần chính là limonen (khoảng 46,86%), β-cis-ocimen (24,1%), tiếp theo là α-pinen (5,69%) cùng nhiều hoạt chất khác.

Các nghiên cứu bước đầu cho thấy tinh dầu và hoạt chất trong rau ngổ có tiềm năng hỗ trợ theo hướng kháng khuẩn, kháng nấm và chống oxy hóa góp phần phòng ngừa viêm nhiễm đường tiết niệu, lợi tiểu, giảm viêm, thúc đẩy quá trình lọc thận.

Tuy nhiên, Tiến sĩ Phương nhấn mạnh, phần lớn các bằng chứng hiện nay mới dừng lại ở nghiên cứu trong phòng thí nghiệm, chưa đủ cơ sở để khẳng định tác dụng điều trị trên người.

Trong y học dân gian, rau ngổ từ lâu đã được sử dụng với mục đích thanh nhiệt, giải độc, chữa cảm mạo, sốt, ho gà, sỏi thận, tiểu ra máu… Rau ngổ có tác dụng lợi tiểu khá mạnh, tăng lưu thông nước tiểu, từ đó hỗ trợ quá trình tống xuất sỏi qua đường tiết niệu.

Bên cạnh đó, các hoạt chất tự nhiên trong rau được cho là có khả năng làm giãn cơ trơn, giãn mạch máu ở vùng cầu thận, góp phần giảm ứ đọng và áp lực cho thận. Đây cũng là lý do rau ngổ thường xuất hiện trong các bài thuốc dân gian hỗ trợ điều trị sỏi thận.

“Dân gian truyền lại cách dùng mỗi ngày một nắm rau ngổ tươi, rửa sạch, xay hoặc ép lấy nước uống hoặc dùng 10-15g rau ngổ khô để hãm hay sắc nước uống. Một số bài thuốc còn kết hợp rau ngổ với râu ngô, mật ong và bông mã đề. Những kinh nghiệm này phần nào phù hợp với các hướng tác dụng sinh học đã được quan sát song vẫn cần thêm các nghiên cứu lâm sàng để xác định hiệu quả thực sự cũng như liều dùng an toàn, chuẩn hóa”, Tiến sĩ Phương nói.

Lưu ý khi sử dụng

- Rau ngổ chứa tinh dầu nên có thể gây kích ứng ở người nhạy cảm (đầy bụng, buồn nôn, dị ứng mùi).

- Phụ nữ có thai không dùng hoặc theo chỉ định của thầy thuốc vì rau ngổ có thể làm giãn cơ ngũ tạng, ảnh hưởng không tốt đến thai nhi.

- Chọn rau sạch, rửa kỹ (vì cây thường sống môi trường ẩm/nước, dễ nhiễm khuẩn, ký sinh trùng), tránh nguồn nhiễm bẩn.

- Rau ngổ chỉ có tác dụng hỗ trợ không nên thay thế hoàn toàn các thuốc Tây y khi chưa có chỉ định từ bác sĩ.

“Dù là phương pháp tự nhiên nhưng việc sử dụng rau ngổ chữa sỏi thận cần phải theo dõi và hướng dẫn từ chuyên gia y tế để đảm bảo an toàn và hiệu quả lâu dài”, Tiến sĩ Phương nhấn mạnh.