Kiên trì vận động người dân rời lán, trả lại sự bình yên cho rừng

Con đường vào thôn Bản Giàng, xã Bản Xèo quanh co, nhiều đoạn dốc cao, trơn trượt. Là thôn xa trung tâm nhất của xã, cách hơn 25 km, cuộc sống của người dân nơi đây từ bao đời nay gắn bó với rừng. Để thuận tiện chăm sóc thảo quả, sa nhân và thu hái lâm sản, nhiều hộ đã dựng lán tạm trong rừng tự nhiên, thậm chí sinh sống thường xuyên.

Một trong những trường hợp vừa tự nguyện tháo dỡ lán là anh Lý A Dơ, người dân thôn Bản Giàng. Căn lán nằm sâu trong rừng đã tồn tại hàng chục năm, được cha anh để lại.

Sau khi bố mất, anh tiếp tục ở trong lán để tiện sản xuất. Do không được đi học, không biết tiếng phổ thông nên việc tiếp cận các quy định của pháp luật về bảo vệ rừng còn nhiều hạn chế.

Để vận động anh Dơ rời khỏi rừng, chính quyền xã, lực lượng kiểm lâm cùng người thân trong gia đình đã nhiều lần đến tuyên truyền, giải thích, giúp anh hiểu việc sinh sống trong rừng tự nhiên là vi phạm quy định của pháp luật và ảnh hưởng đến công tác quản lý, bảo vệ rừng.

Anh Lý A Páo, anh trai của anh Dơ cho biết, ban đầu em trai chưa đồng thuận vì đã quen cuộc sống trong rừng nhiều năm. Tuy nhiên, sau nhiều lần được vận động, gia đình đã thống nhất đưa anh về sinh sống gần nhà, đồng thời hỗ trợ chỗ ở tạm và cho mượn đất để ổn định cuộc sống.

Thôn Bản Giàng hiện có 55 hộ đồng bào Mông sinh sống. Địa hình chủ yếu là đồi núi cao, quỹ đất sản xuất hạn hẹp, tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo chiếm khoảng 50%. Thu nhập của người dân chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp và khai thác lâm sản dưới tán rừng.

Nhiều năm qua, người dân tận dụng những khoảng trống dưới tán rừng tự nhiên để trồng sa nhân, thảo quả. Để thuận tiện chăm sóc cây trồng, các lán tạm được dựng lên trong rừng. Theo thời gian, không ít lán trở thành nơi sinh sống thường xuyên của một số hộ dân.

Theo anh Sùng A Sáng, Bí thư Chi bộ thôn Bản Giàng, chi bộ và các đoàn thể thường xuyên đến từng hộ gia đình để tuyên truyền, vận động bà con nâng cao ý thức bảo vệ rừng.

"Người dân cần hiểu rằng giữ rừng cũng chính là giữ sinh kế lâu dài cho mình. Tuy nhiên, để bà con yên tâm ổn định cuộc sống bên ngoài rừng, rất cần có thêm các chính sách hỗ trợ về cây trồng, vật nuôi và những mô hình sinh kế phù hợp", anh Sáng chia sẻ.

Đồng bộ giải pháp để bảo vệ rừng bền vững

Xã Bản Xèo hiện có trên 3.900 ha rừng tự nhiên. Qua rà soát, địa phương ghi nhận 92 hộ gia đình, cá nhân lấn chiếm hoặc tận dụng khoảng trống trong rừng để sản xuất với tổng diện tích hơn 55 ha; nhiều hộ còn dựng lán tạm làm nơi nghỉ ngơi, trông coi nương và thu hái nông sản.

Việc dựng lán trong rừng tự nhiên không chỉ gây khó khăn cho công tác quản lý, bảo vệ rừng mà còn tiềm ẩn nguy cơ cháy rừng, ảnh hưởng đến hệ sinh thái và môi trường sinh trưởng của cây rừng. Vì vậy, vận động người dân tháo dỡ lán tạm, hạn chế các hoạt động tác động đến rừng đang là nhiệm vụ trọng tâm của địa phương.

Trước thực trạng đó, xã Bản Xèo đã xây dựng kế hoạch tuyên truyền phù hợp với từng thôn, từng nhóm hộ. Các tổ công tác thường xuyên xuống cơ sở gặp gỡ, đối thoại với người dân, phổ biến các quy định của pháp luật về lâm nghiệp, đồng thời lắng nghe tâm tư, nguyện vọng để có giải pháp phù hợp.

Cùng với chính quyền địa phương, lực lượng kiểm lâm địa bàn tăng cường phối hợp trong công tác quản lý, bảo vệ rừng. Thay vì chỉ tập trung xử lý vi phạm, đơn vị ưu tiên tuyên truyền, nâng cao nhận thức để người dân hiểu rõ trách nhiệm, từ đó tự giác chấp hành các quy định của pháp luật.

Anh Nguyễn Thế Linh, Hạt Kiểm lâm khu vực Bát Xát, phụ trách địa bàn xã Bản Xèo cho biết: "Chúng tôi thường xuyên tuyên truyền để người dân hiểu rõ giá trị của rừng tự nhiên, tác động của việc dựng lán, mở rộng diện tích canh tác trong rừng. Đồng thời vận động các hộ không trồng mới sa nhân, thảo quả dưới tán rừng tự nhiên và chung tay bảo vệ rừng."

Ông Nguyễn Văn Thanh, Phó Chủ tịch UBND xã Bản Xèo cho biết, nhiều lán tạm đã tồn tại từ nhiều năm, gắn với tập quán sản xuất của người dân nên việc xử lý cần có lộ trình phù hợp. Địa phương xác định lấy tuyên truyền, vận động làm trọng tâm, phát huy vai trò của trưởng thôn, người có uy tín và người thân trong gia đình để từng bước tạo sự đồng thuận.

Song song với công tác bảo vệ rừng, xã cũng chú trọng tạo sinh kế bền vững nhằm giảm áp lực lên tài nguyên rừng.

"Thời gian tới địa phương sẽ tiếp tục tuyên truyền để người dân sử dụng hiệu quả nguồn chi trả dịch vụ môi trường rừng; khuyến khích phát triển lâm sản ngoài gỗ, các mô hình sản xuất phù hợp với điều kiện địa phương và từng bước khai thác tiềm năng du lịch cộng đồng, tạo thêm việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân.

Chỉ khi đời sống người dân được cải thiện, áp lực lên tài nguyên rừng mới giảm, từ đó góp phần bảo vệ rừng tự nhiên một cách bền vững", ông Thanh nhấn mạnh.