Giúp dân thoát khỏi vòng lặp "trồng và chờ"

Những ngày tháng 4 năm 2026, chúng tôi có dịp theo chân các cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Cửa khẩu Chi Ma đi dọc tuyến đường tuần tra biên giới trên địa bàn xã Mẫu Sơn, tỉnh Lạng Sơn.

Chiếc xe di chuyển rất thuận lợi trên tuyến đường bê tông phẳng lỳ. Vừa đi, các chiến sĩ vừa giới thiệu cho chúng tôi về từng điểm mốc giới, thời gian xây dựng và cả những câu chuyện về các gia đình sát biên giới đã hiến đất xây dựng cột mốc, cùng bộ đội giữ từng tấc đất…

Chỉ sau ít phút di chuyển từ Đồn Biên phòng Cửa khẩu Chi Ma, chúng tôi đã tới một vườn ổi xanh mướt, ngay cạnh bên đường nằm ở giữa lưng chừng đồi.

Trong vườn, những chiến sĩ quân hàm xanh đang cùng người dân làm cỏ, tưới nước, chăm cây đã tạo nên một bức tranh quân dân ấm áp.

Tiếp chúng tôi bằng nụ cười rạng rỡ, bà Nông Thị Viên ở thôn Quân Phát, xã Mẫu Sơn (chủ vườn ổi) cho hay: “Vườn ổi này có được là nhờ các cán bộ chiến sĩ đấy nhà báo ạ, nhà tôi neo người nếu không có các chiến sĩ bộ đội giúp đỡ 2 năm qua thì nơi đây vẫn chỉ là vườn cỏ lau rậm rạp như trước thôi”.

Đang cùng các chiến sĩ rẫy cỏ giúp gia đình chị Viên, Trung tá Trần Văn Thọ - Đồn Biên phòng cửa khẩu Chi Ma cho hay: “Hôm nay chúng tôi tranh thủ thời gian giúp gia đình chị Viên làm cỏ cho vườn ổi, đầu năm mưa xuống nhiều phải tranh thủ làm cỏ bón phân, để cây ổi sinh trưởng và phát triển”.

Trước đây nhiều gia đình ở khu vực biên giới Mẫu Sơn có trồng cây thông để lấy nhựa và khai thác gỗ. Nhưng phải mất đến 15-20 năm mới được khai thác, khoảng thời gian dài đằng đẵng ấy đã bó cái khó về kinh tế của bà con… Vì vậy nhiều diện tích đất sát biên giới cứ thế bị bỏ hoang hoặc người dân chỉ canh tác cầm chừng.

Trung tá Lâm Văn Thảo – Chính trị viên phó Đồn Biên phòng Cửa khẩu Chi Ma cho biết: “Nhìn thấy được vấn đề khó khăn của bà con trong phát triển kinh tế, từ năm 2025 các Chiến sĩ Đồn biên phòng Cửa khẩu Chi Ma đã hỗ trợ bà con trồng các vườn cây ăn quả dọc tuyến tuần tra biên giới”.

“Tính đến nay, Đồn Biên phòng Cửa khẩu Chi Ma đã hỗ trợ xây dựng được 10 vườn cây kiểu mẫu (4 vườn ổi, 2 vườn bơ và 4 vườn mận) với tổng giá trị trên 300 triệu đồng”, Trung tá Thảo cho hay.

Việc chọn cây ổi, bơ và mận là kết quả của một quá trình khảo sát thực địa nghiêm túc của Đồn Biên phòng Cửa khẩu Chi Ma cùng các chuyên gia nông nghiệp, đã phân tích thổ nhưỡng ở từng khu vực, từng địa bàn mà Đồn phụ trách, để có được sự lựa chọn cây trồng phù hợp nhất.

Việc lựa chọn cây trồng cho từng hộ gia đình còn phụ thuộc vào nhu cầu các hộ, tập quán canh tác và thị trường… đảm bảo đầu ra cho cây trồng có tính bền vững chứ không làm theo phong trào "được chăng hay chớ".

Điểm khác biệt lớn nhất của dự án, chính là tính khoa học, để đảm bảo chất lượng nguồn gốc cây trồng toàn bộ cây giống đã được đặt hàng từ Học viện Nông nghiệp Việt Nam. Điều này giúp loại bỏ hoàn toàn rủi ro về cây giống kém chất lượng mà bà con thường gặp phải khi mua trôi nổi ngoài thị trường.

Vừa phấn khởi trao đổi với chúng tôi về sự phát triển của những cây ổi trong năm thứ 2, bà Viên cho biết thêm: “Năm 2025, khi 100 cây ổi vừa được trồng thì cuối năm một số cây đã lác đác có hoa, tôi định để lại thu quả ngay vì mong có thu nhập. Thế nhưng, các chiến sĩ biên phòng đã kiên trì thuyết phục tôi ngắt đi lứa hoa đầu để cây tập trung nuôi thân, cành cho khỏe mạnh. Nếu tham quả ngay, cây sẽ còi cọc, tuổi thọ ngắn…”.

Nhờ tuân thủ đúng quy trình kỹ thuật do các cán bộ chiến sĩ Đồn Biên phòng Cửa khẩu Chi Ma, đến nay vườn ổi 100 cây của gia đình bà Viên có tỷ lệ cây sống đạt 100%. Theo tính toán, đến cuối năm 2026 cây sẽ bắt đầu ra hoa lúc đó sẽ để quả bói, đến năm 2027 gia đình sẽ có thu hoạch.

“Trước kia gia đình tôi chỉ có trông chờ vào lúa, thông thì tới đây sẽ có thêm ổi nữa, kinh tế gia đình sẽ ổn định hơn, rất cám ơn sự quan tâm của các cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Cửa khẩu Chi Ma”, bà Viên phấn khởi cho hay.

Sức lan tỏa từ những vọng gác xanh

Cách vườn ổi nhà bà Viên không xa, cũng là vườn ổi xanh mướt của gia đình ông Lành Văn Dầy ở thôn Bản Thín, xã Mẫu Sơn.

Ông Dầy cho biết: Sở hữu quỹ đất rộng, tôi rất trăn trở trong việc trồng cây gì, nuôi con gì cho hiệu quả. Đang loay hoay tìm kiếm hướng đi, thì tháng 5/2025, bước ngoặt đến khi gia đình tôi được các cán bộ chiến sĩ Đồn Biên phòng Cửa khẩu Chi Ma hỗ trợ 100 cây ổi giống chất lượng”.

Được các chiến sĩ Đồn Biên phòng Cửa khẩu Chi Ma tận tình tư vấn và đặc biệt cây ăn quả thời gian có thu hoạch ngắn chỉ năm thứ 3 đã bắt đầu có thu, nhanh hơn nhiều so với các cây trồng khác. Vì vậy gia đình ông Dầy đã nhận cây và tích cực trồng.

“Không chỉ hỗ trợ cây giống, từ đó đến nay các chú bộ đội còn thường xuyên xuống tận vườn cầm tay chỉ việc, hướng dẫn cách bón phân hữu cơ, cách tỉa cành… Nhờ thế mà những cây ổi phát triển rất nhanh, dự kiến năm 2027 tới đây gia đình tôi sẽ có nguồn thu nhập từ cây ổi" – Ông Dầy phấn khởi cho biết.

Sau 2 năm triển khai, đến nay các vườn cây ăn quả đã phát triển xanh tốt, hứa hẹn một nguồn thu nhập ổn định cho người dân. Vì vậy chính quyền xã Mẫu Sơn, tỉnh Lạng Sơn và Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Lạng Sơn đánh giá rất cao mô hình này.

Đặc biệt mỗi khi bà con ra thăm vườn, chăm sóc cây cũng chính là lúc họ quan sát, canh chừng đường biên cột mốc… Bất kỳ một sự thay đổi bất thường nào ở biên giới đều được bà con kịp thời báo tin cho bộ đội.

Có thể thấy rằng 10 vườn ăn quả tại Mẫu Sơn đã tạo ra một luồng sinh khí mới cho vùng biên giới, không chỉ là giá trị kinh tế mà sẽ trở thành những "vọng gác xanh", những "cột mốc lòng dân" vững chắc nhất.

Mời các bạn đón đọc bài 2 "Lạng Sơn: Khi cột mốc biết nở hoa và cho quả ngọt" trên báo điện tử Trang Trại Việt vào 10h hôm nay (ngày 11/4).