Hiệu quả phong trào "Bình dân học vụ số" ở Lai Châu

Bên nếp nhà gỗ ở bản Hợp 2 (Dào San, Lai Châu), chị Ma Thị Dẻ say sưa lướt điện thoại thông minh. Không phải để xem phim hay giải trí đơn thuần, chị đang tra cứu thủ tục hành chính và kiểm tra tài khoản ngân hàng để xem tiền hỗ trợ chính sách đã về chưa.

Chị Dẻ vui vẻ cho biết: "Trước đây, tôi cứ nghĩ, điện thoại chỉ để nghe với gọi thôi. Từ khi có các cháu trong Tổ công nghệ số cộng đồng đến tận nhà chỉ bảo, tôi đã biết thêm nhiều thứ. Giờ muốn làm giấy tờ gì hay nhận tiền hỗ trợ, cứ ngồi nhà bấm nút là xong, không phải ra tận trung tâm xã như trước nữa".

Câu chuyện của chị Dẻ không phải là cá biệt. Tại Lai Châu, hình ảnh những "lớp học" đặc biệt ngay tại nhà văn hóa bản dần trở nên quen thuộc. Đó chính là phong trào “Bình dân học vụ số” – một điểm nhấn sáng tạo của tỉnh trong việc đưa Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị vào cuộc sống.

Với tinh thần “toàn dân, toàn diện, không ai bị bỏ lại phía sau”, phong trào này đã thu hút hơn 125.000 lượt người tham gia các khóa học trực tuyến. Từ việc sử dụng dịch vụ công, an toàn thông tin đến cả những khái niệm thời thượng như trí tuệ nhân tạo (AI), đều được "bình dân hóa" để bà con dễ hiểu, dễ làm.

Sát cánh cùng bà con là 656 Tổ công nghệ số cộng đồng, với hơn 4.000 thành viên "đi từng ngõ, gõ từng nhà". Họ chính là những "người dẫn đường" tận tụy, giúp xóa đi rào cản e dè với công nghệ của người dân vùng cao vốn bao đời chỉ quen với nương rẫy.

Lai Châu quyết liệt triển khai Nghị quyết số 57

Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học công nghệ (KHCN), đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (CĐS) quốc gia được ví như "kim chỉ nam" cho kỷ nguyên phát triển mới. Với một tỉnh còn nhiều gian khó như Lai Châu, đây là cơ hội vàng để bứt phá trong công cuộc chuyển đổi số.

Xác định tầm quan trọng đó, Tỉnh ủy Lai Châu đã nhập cuộc với tinh thần quyết liệt nhất. Ban Chỉ đạo thực hiện Nghị quyết 57 được thành lập từ cấp tỉnh đến cấp xã, do Bí thư Tỉnh ủy làm Trưởng ban. Điều này cho thấy quyết tâm chính trị cực lớn tỉnh miền núi còn nhiều khó khăn này.

Không chỉ dừng lại ở văn bản, việc quán triệt Nghị quyết cũng được tỉnh Lai Châu triển khai quyết liệt, với 142 điểm cầu cấp xã, hơn 6.500 đại biểu tham dự trực tuyến. Ông Phạm Quang Cường – Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lai Châu chia sẻ: "Sau 1 năm triển khai, cái được lớn nhất không chỉ là những con số mà là sự thay đổi trong tư duy. Từ cán bộ đến người dân đều đã hiểu rằng, KHCN và chuyển đổi số không phải là điều gì đó xa vời, mà chính là chìa khóa để thoát nghèo, để phát triển bền vững".

Bước chuyển rõ nét nhất chính là bộ mặt của hệ thống chính quyền. Đến năm 2025, Lai Châu tự hào khi 100% văn bản trao đổi giữa các cơ quan nhà nước đã hoàn toàn "vắng bóng" giấy tờ truyền thống. Hơn 800.000 văn bản đến và 155.000 văn bản đi được xử lý trên môi trường mạng, giúp tiết kiệm hàng tỷ đồng chi phí hành chính mỗi năm. Tỉnh Lai Châu cung cấp 1.517 dịch vụ công trực tuyến, trong đó 450 dịch vụ công trực tuyến toàn trình và 1.067 dịch vụ công trực tuyến một phần, tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng và trước hạn đạt trên 99%.

Kết quả đánh giá chỉ số phục vụ người dân, doanh nghiệp của Lai Châu đạt 93,47/100 điểm, xếp thứ 9/34 tỉnh, thành phố trên cả nước. Đây là minh chứng cho hiệu quả thực hiện phương châm "Lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm" của tỉnh miền núi Lai Châu.

Đặc biệt, tỉnh Lai Châu còn mạnh dạn ứng dụng những công nghệ hiện đại nhất. Các "trợ lý ảo" AI bắt đầu hỗ trợ cán bộ xử lý công việc; hệ thống camera thông minh giám sát an ninh trật tự và đặc biệt là hệ thống cảnh báo sớm phòng cháy chữa cháy rừng – "lá phổi xanh" của tỉnh nay đã được bảo vệ bởi công nghệ.

Chuyển đổi số giúp nông sản Lai Châu vươn xa

Về xã Than Uyên những ngày này, cảm nhận rõ rệt nhất là hơi thở của công nghệ. Ông Phan Văn Ngọc - Chủ tịch UBND xã phấn khởi cho biết: "Hiện nay 41/41 bản trên địa bàn xã đã phủ sóng 4G, 100% cơ quan, trường học có wifi. Bà con giờ đi làm thủ tục hành chính chỉ cần mang điện thoại có cài VNeID. Việc thanh toán tiền điện, tiền nước hay mua bán ở chợ cũng dần chuyển sang quét mã QR".

Để có được hạ tầng này, tỉnh đã ưu tiên nguồn lực "khủng" với hơn 160 tỷ đồng đầu tư cho CĐS và KHCN. Toàn tỉnh hiện có gần 2.000 trạm BTS và hơn 317.000 thuê bao điện thoại thông minh. Đây chính là "đường cao tốc số" để đưa nông sản vùng cao đi xa hơn.

Nghị quyết 57 không chỉ thay đổi cách quản lý, mà còn thay đổi cách làm kinh tế. Kinh tế số tại Lai Châu đang bắt đầu bén rễ từ những lợi thế sẵn có như nông nghiệp, du lịch.

Giờ đây, những phiên livestream bán hàng ngay tại vườn chè, những video quảng bá mật ong, gạo tan Pỏm trên TikTok, Facebook đã không còn lạ lẫm. Các sản phẩm OCOP của bà con dân tộc thiểu số giờ đây không chỉ quanh quẩn ở chợ phiên mà đã có mặt trên các sàn thương mại điện tử lớn, đến tận tay người tiêu dùng ở Hà Nội, TP.HCM.

Dù chặng đường phía trước còn không ít gập ghềnh bởi địa hình chia cắt và trình độ dân trí không đồng đều, nhưng với quyết tâm "biến khó khăn thành động lực", Lai Châu đang kiên định thực hiện mục tiêu chiến lược của Nghị quyết 57.

Chuyển đổi số ở Lai Châu không phải là chạy theo phong trào, mà là cuộc cách mạng thực sự để vùng đất biên cương này bứt phá. Tương lai về một Lai Châu "Xanh - Thông minh - Hiện đại" đang dần hiện hữu qua từng cái chạm tay trên màn hình của bà con vùng cao.