Ông Lê Xuân Cảnh, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Điện Biên chia sẻ: “Phải đưa khoa học vào sản xuất mới nâng tầm được nông sản Điện Biên. Các anh thấy đấy, cây cà phê, chè được trồng ở huyện Mường Ảng, Tuần Giáo, Tủa Chùa nhưng trước đây người dân chưa đưa khoa học vào sản xuất, chế biến vì thế giá trị kinh tế còn thấp. Từ khi người dân cùng doanh nghiệp đồng hành, đưa khoa học kỹ thuật vào sản xuất từ khâu chăm sóc, bón phân đến chế biến... các sản phẩm nông nghiệp của Điện Biên được nâng giá trị lên rõ rệt”.

Theo lời giới thiệu của ông Cảnh, chúng tôi đến bãi Pháy Váng, xã Mường Lạn, nơi Công ty TNHH Trà Phan Nhất Điện Biên xây dựng vùng nguyên liệu chè hữu cơ. Khu vực này nằm tách biệt khu dân cư và các điểm chăn nuôi tập trung, không khí trong lành, đất đai còn giữ được độ sạch tự nhiên. Trên diện tích hơn 10ha, những luống chè xanh đều tăm tắp, được chăm sóc theo quy trình hữu cơ.

Tại đây, doanh nghiệp sử dụng phân bón hữu cơ vi sinh, chế phẩm sinh học và thuốc trừ sâu thảo mộc thay thế phân hóa học và thuốc bảo vệ thực vật hóa học. Người công nhân làm việc trong vườn chè đều nắm rõ quy trình, từ cách bón phân, tưới nước đến thu hái đúng lứa. Song song với đó là việc đưa máy móc vào khâu chế biến, giúp nâng cao năng suất lao động và giữ chất lượng đồng đều.

Ông Phan Trọng Nhất, Giám đốc Công ty TNHH Trà Phan Nhất Điện Biên cho biết: “Qua tìm hiểu và phân tích, chúng tôi nhận thấy khu vực bãi Pháy Váng rất phù hợp để phát triển chè hữu cơ nên đã nghiên cứu kỹ về giống trồng. Công ty liên kết với các đơn vị chuyên môn để được tư vấn, hỗ trợ quy trình cũng như hoàn thiện hồ sơ chứng nhận. Chúng tôi đẩy mạnh áp dụng khoa học kỹ thuật, đưa công nghệ và máy móc hiện đại vào canh tác, sản xuất chè nhằm nâng cao chất lượng, đáp ứng nhu cầu thị trường”.

Không chỉ với cây chè, cây cà phê của tỉnh Điện Biên cũng đang chuyển mình. Những đồi cà phê ở Mường Ảng, Tuần Giáo hay Nà Tấu trước đây chủ yếu dựa vào kinh nghiệm. Bón phân theo thói quen, thu hái chưa đồng đều, việc sơ chế còn thủ công nên chất lượng hạt chưa ổn định.

Thời gian qua, tỉnh đẩy mạnh tái cơ cấu ngành cà phê theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, gắn sản xuất với nhu cầu thị trường. Việc áp dụng khoa học kỹ thuật vào canh tác được xem là giải pháp then chốt để tạo ra sản phẩm sạch và bền vững.

Công ty TNHH Xuất nhập khẩu Cà phê Việt Bắc đã tổ chức nhiều lớp tập huấn cho nông dân tại Tuần Giáo, Quài Tở, Mường Lạn, Nà Tấu… Bà con được hướng dẫn sử dụng giống cà phê Arabica có năng suất, chất lượng cao; bón phân cân đối giữa phân hữu cơ và phân tổng hợp; tăng cường sử dụng chế phẩm sinh học; tuân thủ quy định về thuốc bảo vệ thực vật và thuốc diệt cỏ.

Ông Vương Bá Trung, Phó Giám đốc Công ty cho biết: “Muốn nâng cao giá trị cà phê phải bắt đầu từ việc hướng dẫn người dân áp dụng đúng kỹ thuật. Khi bà con nắm vững quy trình chăm sóc, thu hái và sơ chế, chất lượng sản phẩm sẽ được nâng lên, đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường”.

Qua các buổi tập huấn, nhiều hộ dân chia sẻ rằng ban đầu cũng còn bỡ ngỡ. Nhưng khi thấy cây sinh trưởng tốt hơn, quả chín đồng đều, thương lái trả giá cao hơn, bà con tin và làm theo. Từ chỗ sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, nay nhiều hộ đã biết liên kết, cùng tuân thủ một quy trình chung để giữ chất lượng đồng nhất.

Đáng chú ý là việc ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số gắn với tái cơ cấu ngành. Thay vì sản xuất theo cách truyền thống, nhiều mô hình đã đưa tiến bộ kỹ thuật vào từng khâu, từ trồng trọt, chăn nuôi đến quản lý vùng nguyên liệu và tiêu thụ.

Tại phường Mường Thanh và các xã Thanh An, Thanh Yên, Công ty NetZero Carbon và Công ty BSB Nanotech triển khai mô hình canh tác lúa thông minh, giảm phát thải khí nhà kính trên diện tích 76,58ha. Kết quả bước đầu cho thấy cây lúa sinh trưởng tốt, lượng giống và phân bón được điều chỉnh hợp lý, mở ra hướng sản xuất xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu.

Tỉnh Điện Biên cũng hướng dẫn mở rộng diện tích cây trồng đạt tiêu chuẩn; cấp mới 7 mã số vùng trồng cho 6 cơ sở, doanh nghiệp với 19,4ha; công nhận một vườn cây đầu dòng Na SR-1, tạo nền tảng cho truy xuất nguồn gốc và xuất khẩu. Năm mô hình trồng cà phê quy mô 91ha được triển khai, từng bước hình thành vùng sản xuất tập trung, áp dụng quy trình kỹ thuật đồng bộ.

Việc đưa khoa học kỹ thuật vào sản xuất đã góp phần nâng giá trị nông sản của tỉnh. Đến nay, toàn tỉnh có 138 sản phẩm OCOP được chứng nhận, tăng 34 sản phẩm so với năm 2024. Mỗi sản phẩm là một câu chuyện về sự thay đổi cách nghĩ, cách làm.

Trên những nương chè, đồi cà phê hay cánh đồng lúa, bà con vẫn cần mẫn như xưa. Chỉ khác là giờ đây, bên cạnh kinh nghiệm của cha ông, họ có thêm kiến thức mới, có sự đồng hành của doanh nghiệp và cơ quan chuyên môn. Khoa học kỹ thuật không làm mất đi bản sắc canh tác vùng cao, mà giúp người dân làm ra sản phẩm sạch hơn, bán được giá hơn, thu nhập ổn định hơn.

Con đường phía trước còn nhiều việc phải làm, nhưng từ những chuyển biến hôm nay có thể thấy rõ: khi khoa học được đặt đúng chỗ trong sản xuất, nông nghiệp Điện Biên sẽ từng bước vững vàng hơn, mang lại cuộc sống ấm no hơn cho người dân trên mảnh đất này.