Khi người dân thực sự là chủ thể

Năm 2017, Nghĩa Hưng được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới. Nhưng với Bí thư Chi bộ kiêm Trưởng bản Nguyễn Đức Cường, đó không phải là đích đến, mà chỉ là điểm khởi đầu cho một hành trình cao hơn - xây dựng bản nông thôn mới kiểu mẫu.

Điều ông trăn trở không phải là làm thế nào để “đạt” thêm tiêu chí, mà là làm sao để những thành quả đã có không bị mai một, thậm chí còn được nâng lên một tầm cao mới.

Câu trả lời, theo ông, nằm ở chính người dân. “Muốn bền vững thì phải khơi dậy được tinh thần tự giác, tự làm của bà con. Khi người dân thấy mình là chủ thể, họ sẽ làm không cần ai nhắc nhở”, ông Cường chia sẻ.

Từ suy nghĩ đó, thay vì triển khai theo lối vận động hành chính, ông lựa chọn cách tạo phong trào thi đua rộng khắp trong toàn bản. Mỗi hộ gia đình, mỗi tuyến đường, mỗi khu vực đều có phần việc cụ thể gắn với trách nhiệm và quyền lợi.

Phong trào làm đẹp cảnh quan được phát động mạnh mẽ. Không chỉ dừng lại ở việc giữ vệ sinh, người dân bắt đầu đầu tư trồng hoa, cây cảnh, chỉnh trang khuôn viên nhà ở. Nhiều gia đình sẵn sàng bỏ ra hàng chục triệu đồng để cải tạo vườn, làm hàng rào, lát sân, tạo nên những không gian sống xanh - sạch - đẹp.

Điều đáng quý là, tất cả đều xuất phát từ tinh thần tự nguyện. Không có sự ép buộc, không có tâm lý đối phó. Người dân làm vì họ thấy tự hào về nơi mình sống.

Không khí thi đua lan tỏa khắp bản. Những con đường hoa dần hình thành, những hàng cây được chăm sóc cẩn thận, tạo nên diện mạo mới cho Nghĩa Hưng.

Ngày 5/4/2023, bản Nghĩa Hưng chính thức được công nhận là bản nông thôn mới kiểu mẫu. Nhưng điều khiến nhiều người ấn tượng hơn cả là sau khi đạt chuẩn, Nghĩa Hưng không hề “chững lại”.

Ngược lại, cảnh quan ngày càng được chăm chút hơn, ý thức cộng đồng ngày càng được nâng cao. Những gì đã làm được không chỉ được giữ vững, mà còn tiếp tục được hoàn thiện.

“Hiếm có nơi nào mà người dân tham gia xây dựng nông thôn mới với tâm thế hào hứng, tự nguyện như ở bản Nghĩa Hưng. Đó không còn là phong trào, mà đã trở thành nếp sống”, ông Cường bồi hồi nhớ lại lời phát biểu của bà Đinh Thị Thu Hà - Phó Chủ tịch Thường trực UBND huyện Phù Yên cũ, bây giờ là Bí thư Đảng ủy xã Mường Cơi khi tham dự Lễ công bố bản Nghĩa Hưng đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu năm 2023.

Đưa cây quýt trở thành cây làm giàu

Song hành với xây dựng cảnh quan, phát triển kinh tế luôn được xác định là trụ cột để nâng cao chất lượng đời sống người dân.

Xuất phát từ điều kiện thực tế của địa phương, ông Nguyễn Đức Cường đã định hướng bà con chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng hiệu quả hơn. Trong đó, cây ăn quả, đặc biệt là cây quýt, được xác định là hướng đi chủ lực.

Ban đầu, việc chuyển đổi không tránh khỏi tâm lý e ngại. Nhiều hộ quen với cách làm cũ, chưa mạnh dạn đầu tư. Nhưng bằng việc tuyên truyền, vận động và đặc biệt là làm mẫu, ông Cường đã từng bước tạo niềm tin.

Những vườn quýt đầu tiên được trồng trên đất dốc, áp dụng kỹ thuật chăm sóc phù hợp. Khi cây bắt đầu cho quả, mang lại thu nhập ổn định, bà con dần làm theo.

Từ vài hộ ban đầu, diện tích trồng quýt ngày càng được mở rộng. Nhiều gia đình đã có nguồn thu hàng trăm triệu đồng mỗi năm, từng bước vươn lên khá giả.

Quýt ngọt Nghĩa Hưng đã vươn lên đạt chuẩn OCOP 3 sao cấp tỉnh, nhiều năm liền được tôn vinh là sản phẩm nông nghiệp tiêu biểu của Sơn La, qua đó khẳng định và nâng cao giá trị nông sản địa phương.

Dẫu vậy, theo ông Nguyễn Đức Cường, thành quả ấy càng đòi hỏi sự gìn giữ nghiêm túc. Ông thường xuyên nhắc nhở bà con phải bảo vệ thương hiệu bằng những việc làm cụ thể: Quản lý chặt chẽ tem nhãn, sử dụng đúng quy định giấy chứng nhận OCOP, kiên quyết không để sản phẩm kém chất lượng từ bên ngoài trà trộn, làm tổn hại uy tín mà cả tập thể đã dày công gây dựng.

Từ những vườn quýt xanh tốt, Nghĩa Hưng đang dần hình thành hướng đi mới: Phát triển nông nghiệp gắn với giá trị hàng hóa và xây dựng thương hiệu địa phương.

Không chỉ dừng lại ở trồng trọt, với vai trò là người lãnh đạo bản, ông Nguyễn Đức Cường đã vận động bà con chuyển sang các mô hình chăn nuôi nhốt chuồng, hạn chế chăn thả tự do, qua đó góp phần gìn giữ cảnh quan và môi trường sống. Song song với đó, việc trồng rừng được khuyến khích đẩy mạnh, vừa tạo sinh kế bền vững lâu dài, vừa bảo vệ đất dốc, chống xói mòn và giữ gìn nguồn nước.

Chìa khóa của sự đồng thuận

Một trong những yếu tố quan trọng giúp Nghĩa Hưng đạt được những kết quả nổi bật chính là cách làm dân chủ, công khai trong mọi chủ trương.

Mỗi kế hoạch lớn đều được bàn bạc kỹ lưỡng trong Ban Quản lý, sau đó đưa ra lấy ý kiến rộng rãi trong nhân dân. Khi mọi người đã hiểu, đã “thông”, việc triển khai trở nên thuận lợi. “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra - đó là nguyên tắc xuyên suốt”, ông Cường nhấn mạnh.

Chính nhờ vậy, các công trình, phần việc đều nhận được sự ủng hộ cao. Người dân không chỉ tham gia mà còn chủ động đề xuất sáng kiến, góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện.

Gần đây, bản tiếp tục hoàn thiện hạ tầng với hệ thống đèn chiếu sáng năng lượng mặt trời và camera an ninh. Dù có sự hỗ trợ từ Nhà nước, nhưng phần đóng góp của người dân vẫn giữ vai trò quan trọng. Những con đường sáng đèn về đêm, những điểm camera giúp đảm bảo an ninh trật tự không chỉ là thành quả của đầu tư, mà còn là minh chứng cho sự đồng lòng.

Từ một bản nghèo nhiều khó khăn, Nghĩa Hưng hôm nay đã trở thành hình mẫu về xây dựng nông thôn mới ở vùng cao. Thành công ấy không đến từ những điều lớn lao, mà bắt đầu từ việc thay đổi nhận thức, khơi dậy nội lực và phát huy vai trò chủ thể của người dân.

Ở đó, hình ảnh người Bí thư Chi bộ kiêm Trưởng bản Nguyễn Đức Cường vẫn luôn gắn với tinh thần “nói đi đôi với làm”, là người dẫn dắt, kết nối và truyền cảm hứng.

Đánh giá về ông Nguyễn Đức Cường, bà Đinh Thị Thu Hà, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Mường Cơi, nhận xét: “Ông Nguyễn Đức Cường là một cán bộ cơ sở tiêu biểu, luôn thể hiện rõ tinh thần năng động, trách nhiệm và tận tụy với công việc. Không chỉ tiên phong trong phát triển kinh tế, ông Cường còn là hạt nhân nòng cốt trong công tác vận động quần chúng, đặc biệt trong phong trào xây dựng nông thôn mới của địa phương.

Dưới sự lãnh đạo của ông, bản Nghĩa Hưng đã vươn lên trở thành bản đầu tiên của xã đạt chuẩn “Nông thôn mới” và “Nông thôn mới kiểu mẫu”. Thành quả ấy là kết tinh của sự bền bỉ, tâm huyết khi ông không quản ngại khó khăn, kiên trì “đi từng ngõ, gõ từng nhà” để tuyên truyền, vận động người dân đồng lòng thực hiện các tiêu chí.

Không dừng lại ở đó, ông Cường còn thể hiện tầm nhìn trong phát triển kinh tế khi định hướng, khuyến khích bà con đẩy mạnh các mô hình chăn nuôi, trồng cây ăn quả có múi mang lại hiệu quả cao. Nhờ vậy, diện mạo kinh tế của bản ngày càng khởi sắc, công tác giảm nghèo đạt nhiều kết quả tích cực, số hộ khá, giàu không ngừng tăng lên.

Với những đóng góp nổi bật, ông Nguyễn Đức Cường đã được các cấp, các ngành ghi nhận bằng nhiều bằng khen, giấy khen. Quan trọng hơn, ông đã xây dựng được niềm tin vững chắc và sự quý trọng trong lòng nhân dân - điều làm nên uy tín của một người cán bộ tận tâm vì cộng đồng”.