Căng thẳng địa chính trị, đầu cơ đẩy giá cao su tăng

Đầu tháng 6/2026, giá cao su thế giới tăng lên mức cao nhất trong nhiều năm trở lại đây do lo ngại nguồn cung bị thắt chặt bởi thời tiết bất lợi tại các nước sản xuất chủ chốt và tác động từ giá dầu thô duy trì ở mức cao.

Cụ thể: Ngày 9/6/2026, giá cao su RSS3 giao kỳ hạn tháng 7/2026 tại Sở Giao dịch Hàng hóa Osaka (OSE) của Nhật Bản đạt 423,9 Yên/kg, tăng 2,6% (tương đương 10,9 Yên/kg) so với cuối tháng trước. Đáng chú ý, giá có thời điểm tăng lên 438,8 Yên/kg - mức cao nhất trong vòng 15 năm, kể từ tháng 4/2011.

Tại Thái Lan, giá cao su RSS3 ghi nhận mức tăng mạnh, tăng đến 6,6% (tăng 6 Baht/kg) so với cuối tháng trước, đạt 97,8 Baht/kg đối với hợp đồng giao tháng 7/2026.

Ngược lại, trên Sàn Giao dịch Tương lai Thượng Hải (SHFE) của Trung Quốc, giá cao su tự nhiên có xu hướng giảm nhẹ. Giá cao su hợp đồng giao tháng 7/2026 giảm 0,5% (tương đương 90 NDT/tấn) so với cuối tháng 5/2026, xuống còn 17.525 NDT/tấn; hợp đồng giao tháng 9/2026 giảm 0,4%, còn 17.590 NDT/tấn.

Trên thị trường thế giới, giá hợp đồng tương lai cao su dao động quanh mức 230 UScent/kg vào đầu tháng 6/2026, gần mức cao nhất kể từ tháng 1/2017. Giá cao su tăng chủ yếu xuất phát từ những lo ngại về nguy cơ thiếu hụt nguồn cung do tác động của thời tiết bất lợi tại các quốc gia sản xuất chủ chốt.

Hai quốc gia sản xuất cao su lớn nhất thế giới là Thái Lan và Indonesia được dự báo sẽ phải đối mặt với nguồn cung thắt chặt hơn do điều kiện thời tiết bất lợi. Tại Thái Lan, cơ quan khí tượng đã cảnh báo về những đợt mưa lớn cục bộ ở khu vực phía Nam, làm gia tăng nguy cơ lũ quét. Trong khi đó, cơ quan khí tượng Indonesia dự báo mùa khô sẽ đến sớm cùng lượng mưa thấp hơn mức bình thường trong tháng 6/2026. Cả hai tình trạng thời tiết này đều có thể làm gián đoạn hoạt động khai thác và thu hoạch mủ cao su, qua đó hạn chế sản lượng và khiến nguồn cung cao su toàn cầu thêm thắt chặt.

Bên cạnh đó, căng thẳng tại Trung Đông khiến giá dầu vẫn neo ở mức cao, qua đó hỗ trợ thêm cho giá cao su. Giá cao su tự nhiên thường có xu hướng biến động cùng chiều với giá dầu thô, bởi khi giá dầu tăng, chi phí sản xuất cao su tổng hợp trở nên đắt đỏ hơn, từ đó làm gia tăng nhu cầu đối với cao su tự nhiên.

Theo báo cáo của Japan Exchange Group, giá cao su tăng một phần đến từ hoạt động đầu cơ trong bối cảnh thị trường lo ngại về nguồn cung và những gián đoạn logistics liên quan đến xung đột tại Iran.

Theo Hiệp hội các nước sản xuất cao su tự nhiên (ANRPC), sản lượng cao su tự nhiên toàn cầu trong tháng 4/2026 ước đạt 772 nghìn tấn, giảm 0,8% so với tháng trước và giảm 2,6% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong khi đó, tiêu thụ toàn cầu vào khoảng 1,235 triệu tấn, giảm 5,9% so với tháng trước, nhưng tăng 2,5% so với cùng kỳ năm ngoái. Lũy kế 4 tháng đầu năm 2026, sản lượng cao su tự nhiên toàn cầu ước đạt 3,853 triệu tấn, giảm 1,7% so với cùng kỳ năm trước. Tiêu thụ cao su tự nhiên toàn cầu đạt khoảng 4,923 triệu tấn, giảm 4%.

ANRPC cho rằng môi trường kinh tế vĩ mô toàn cầu vẫn tiềm ẩn nhiều bất ổn do căng thẳng thương mại giữa Hoa Kỳ - Trung Quốc, xung đột kéo dài tại Trung Đông và tác động của các yếu tố này đến thị trường năng lượng thế giới. Vì vậy, triển vọng ngắn hạn của thị trường cao su tự nhiên vẫn được đánh giá là thận trọng nhưng tích cực. ANRPC nhận định giá có thể tiếp tục gia tăng khi các yếu tố địa chính trị, thời tiết và kinh tế vĩ mô toàn cầu vẫn còn diễn biến phức tạp.

Còn theo đánh giá từ Hiệp hội cao su Thái Lan, mặc dù tâm lý thị trường nhìn chung tích cực, thị trường cao su vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm các yếu tố địa chính trị tác động trực tiếp đến chi phí năng lượng, cũng như hiện tượng “lạm phát đình trệ” trong bối cảnh kinh tế toàn cầu suy yếu – tức giá hàng hóa tăng trong khi sức mua và nhu cầu tiêu dùng giảm, điều này có thể ảnh hưởng đến thị trường cao su. Đồng thời giá cao su sẽ phụ thuộc nhiều vào diễn biến của giá dầu thô trong thời gian tới.

Cao su Việt chịu áp lực khi phụ thuộc thị trường Trung Quốc

Theo số liệu của Cục Hải quan Việt Nam, trong tháng 5/2026, xuất khẩu cao su của Việt Nam đạt 74.003 tấn, trị giá 150,3 triệu USD, tăng 7,8% về lượng và tăng 9,6% về trị giá so với tháng trước, nhưng giảm 23,8% về lượng và giảm 13,9% về trị giá so với tháng 5/2025. Tính chung 5 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu cao su của Việt Nam đạt 529.055 tấn, trị giá 994,87 triệu USD, giảm 3,8% về lượng và giảm 5,1% về trị giá so với cùng kỳ năm 2025.

Xuất khẩu cao su đang có dấu hiệu chậm lại trong thời gian gần đây, một phần do giá mặt hàng này liên tục tăng cao làm suy giảm nhu cầu tại một số thị trường nhập khẩu chủ lực, đặc biệt là Trung Quốc. Theo tính toán từ số liệu của Cục Hải quan Việt Nam cho thấy, giá bình quân cao su xuất khẩu của Việt Nam trong tháng 5/2026 đạt 2.031 USD/tấn, tăng 1,7% so với tháng trước và tăng 13% so với cùng kỳ năm 2025. Đây cũng là mức giá cao nhất được ghi nhận trong nhiều tháng qua. Mặc dù vậy, tính chung trong 5 tháng đầu năm 2026, giá bình quân cao su xuất khẩu của Việt Nam vẫn thấp hơn khoảng 1,3% so với cùng kỳ năm ngoái, đạt 1.880 USD/tấn.

Trong tháng 5/2026, xuất khẩu cao su của Việt Nam sang nhiều thị trường chủ lực như Trung Quốc, Ấn Độ, Thổ Nhĩ Kì, Hoa Kỳ, Đức… đều giảm ở mức hai con số so với cùng kỳ năm trước.

Trong đó, xuất khẩu sang Trung Quốc đạt 39.613 tấn, trị giá đạt 81,16 triệu USD, giảm gần 40% về lượng và giảm 31% về trị giá so với tháng 5/2025. Tính chung 5 tháng đầu năm 2026, Trung Quốc vẫn là thị trường tiêu thụ cao su lớn nhất của Việt Nam, đạt 332.066 tấn, trị giá 621,13 triệu USD, nhưng so với cùng kỳ năm trước, xuất khẩu sang thị trường này giảm 14,7% về lượng và giảm 15,4% về trị giá. Theo đó, tỷ trọng cao su xuất khẩu sang Trung Quốc trong tổng lượng cao su xuất khẩu của Việt Nam giảm từ 70,8% xuống còn 62,8%.

Ngoài ra, lượng cao su xuất khẩu sang Thổ Nhĩ Kỳ và Hoa Kỳ cũng giảm lần lượt 8,6% và 15,3% so với cùng kỳ năm trước.

Trong khi đó, Indonesia nổi lên là điểm sáng thị trường xuất khẩu cao su của Việt Nam trong 5 tháng đầu năm 2026 với mức tăng 162,7% về lượng và tăng 138,6% về trị giá so với cùng kỳ năm 2025, đạt 37.073 tấn, trị giá 67,95 triệu USD. Kết quả này đã đưa Indonesia vươn lên trở thành thị trường xuất khẩu cao su lớn thứ hai của nước ta, với tỷ trọng tăng từ 2,6% cùng kỳ năm 2025 lên 7%.

Ngoài ra, xuất khẩu cao su sang nhiều thị trường khác như Ấn Độ, Hàn Quốc, Malaysia, Đài Loan và Đức cũng ghi nhận tăng trưởng tích cực. Đáng chú ý, xuất khẩu sang Mehico tăng hơn 300%, mức tăng cao nhất trong nhóm các thị trường lớn.

Trong thời gian tới, ngành cao su được dự báo sẽ tiếp tục hưởng lợi từ xu hướng tăng giá trên thị trường thế giới. Tuy nhiên, khối lượng xuất khẩu nhiều khả năng vẫn chịu áp lực giảm do cơ cấu thị trường xuất khẩu hiện còn phụ thuộc lớn vào Trung Quốc, trong khi nhu cầu nhập khẩu của nước này đang suy yếu.

Trong bối cảnh đó, việc đẩy mạnh đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và khai thác hiệu quả các thị trường tiềm năng trong khu vực Đông Nam Á, đặc biệt là Indonesia và Malaysia, cùng với các thị trường đang tăng trưởng tích cực như Ấn Độ, Mehico và Hàn Quốc, sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc giảm phụ thuộc vào một thị trường duy nhất, nâng cao khả năng chống chịu trước biến động thương mại và duy trì duy trì đà phát triển bền vững cho ngành cao su Việt Nam.