Bỏ vườn tạp, ghép chanh lên gốc bưởi, thu hơn 100 triệu đồng mỗi năm

Những ngày đầu tháng 7, hai bên con đường dẫn vào thôn Gia Cát, xã Phú Lương, tỉnh Tuyên Quang phủ màu xanh mướt của những vườn cây ăn quả, mía... Giữa cái nắng mùa hè, khu vườn hơn 6.000m² của gia đình ông Nguyễn Xuân Hiển nổi bật bởi những hàng chanh tứ thì sai trĩu quả, hương thơm dìu dịu lan khắp khu vườn.

Ít ai biết rằng, chỉ vài năm trước, nơi đây vẫn là khu vườn tạp với nhiều loại cây giá trị thấp. Gia đình ông Xuân từng chuyển sang trồng bưởi với hy vọng nâng cao thu nhập nhưng đầu ra bấp bênh, hiệu quả kinh tế không như mong muốn.

Không chấp nhận để đất đai tiếp tục cho giá trị thấp, năm 2021, ông Hiển quyết định cải tạo toàn bộ khu vườn. Thay vì chặt bỏ những gốc bưởi cũ, ông mạnh dạn áp dụng phương pháp cắt ghép giống chanh tứ thì lên gốc bưởi.

Quyết định táo bạo ấy đã mang lại kết quả ngoài mong đợi. Nhờ tận dụng được bộ rễ khỏe của cây bưởi, chanh sinh trưởng nhanh, ít sâu bệnh, thích nghi tốt với điều kiện khí hậu địa phương và cho thu hoạch gần như quanh năm.

Ông Nguyễn Xuân Hiển, thôn Gia Cát, xã Phú Lương, chia sẻ: Dùng gốc bưởi nên cây khỏe hơn, phát triển nhanh, ít bị bệnh. Mỗi năm gia đình thu được hơn 10 tấn chanh.

Giá bán dao động từ 20.000-45.000 đồng/kg nên doanh thu đạt trên 100 triệu đồng. So với trước đây trồng ngô thì hiệu quả kinh tế cao gấp 4-5 lần.

Điều khiến người nông dân này yên tâm hơn cả là đầu ra khá ổn định. Mỗi vụ thu hoạch, thương lái từ Hà Nội, Vĩnh Phúc và nhiều địa phương trong tỉnh đều đánh xe đến tận vườn thu mua, giúp gia đình không còn nỗi lo được mùa mất giá.

Theo ông Hiển, muốn làm giàu từ nông nghiệp thì phải dám thay đổi. Không chỉ chuyển đổi giống cây trồng, người nông dân còn phải chủ động tìm hiểu nhu cầu thị trường, lựa chọn những loại cây phù hợp với điều kiện đất đai và có khả năng tiêu thụ tốt.

Nuôi dê đặc sản, mỗi năm xuất bán hơn 200 con

Cách nhà ông Hiển không xa là trang trại nuôi dê của gia đình ông Lại Thế Tuyên, ở thôn Thái Sơn, xã Phú Lương.

Tiếng dê kêu gọi nhau vang khắp khu chuồng trại sạch sẽ. Hơn 50 con dê sinh sản và dê thịt được chăm sóc theo quy trình khá bài bản.

Ông Tuyên bắt đầu khởi nghiệp với nghề nuôi dê đặc sản từ năm 2025. Không qua trường lớp đào tạo, toàn bộ kỹ thuật đều được ông tự học trên mạng xã hội, sách báo.

Đồng thời, trực tiếp đến tham quan các mô hình chăn nuôi hiệu quả trong và ngoài tỉnh để tích lũy kinh nghiệm.

"Nuôi dê đặc sản không khó, quan trọng nhất là chuồng trại phải khô ráo, sạch sẽ và chủ động được nguồn thức ăn. Dê ít mắc bệnh nên nếu chịu khó chăm sóc thì hiệu quả kinh tế khá cao", ông Tuyên chia sẻ.

Để giảm chi phí chăn nuôi dê đặc sản, gia đình ông đã quy hoạch gần 3 sào đất trồng cỏ và chuối làm thức ăn cho đàn dê.

Nhờ áp dụng phương thức nuôi gối lứa, mỗi năm gia đình xuất bán khoảng 4 đợt với trên 200 con dê thương phẩm và dê giống.

Hiện giá dê thịt duy trì khoảng 180.000 đồng/kg hơi, còn dê giống khoảng 200.000 đồng/kg hơi.

Sau khi trừ toàn bộ chi phí thức ăn, con giống và công chăm sóc, gia đình ông Tuyên thu lãi trên 100 triệu đồng mỗi năm.

Cũng theo ông Tuyên, thị trường tiêu thụ dê đặc sản hiện khá thuận lợi, nhu cầu của các nhà hàng và thương lái luôn ở mức cao nên người chăn nuôi hoàn toàn có thể yên tâm mở rộng quy mô nếu làm đúng kỹ thuật.

Đưa cây, con đặc sản thành hướng phát triển nông nghiệp bền vững

Không chỉ dừng lại ở những mô hình riêng lẻ, xã Phú Lương đang từng bước hình thành định hướng phát triển nông nghiệp theo hướng hàng hóa, lấy cây trồng, vật nuôi đặc sản làm động lực nâng cao thu nhập cho người dân.

Những năm gần đây, nhiều giống cây trồng truyền thống bộc lộ hạn chế về năng suất, chất lượng cũng như khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Trong khi đó, nhu cầu thị trường ngày càng hướng tới các sản phẩm sạch, an toàn và có giá trị kinh tế cao.

Xuất phát từ thực tế đó, UBND xã Phú Lương đã ban hành Đề án số 06/ĐA-UBND ngày 15/5/2026 về chuyển đổi cơ cấu giống cây trồng, vật nuôi giai đoạn 2026-2030.

Đề án xác định chuyển mạnh tư duy từ sản xuất nông nghiệp sang phát triển kinh tế nông nghiệp; ưu tiên sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ, tăng cường liên kết chuỗi giá trị giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp nhằm nâng cao giá trị sản phẩm.

Ông Đỗ Khắc Thập, Phó Chủ tịch UBND xã Phú Lương, tỉnh Tuyên Quang cho biết, xã Phú Lương định hướng phát triển nhiều loại cây trồng có giá trị như chanh tứ thì, dứa mật, ổi, dưa lưới, nho hạ đen cùng các loại dược liệu như ba kích, sâm nam.

Đối với chăn nuôi, xã khuyến khích người dân phát triển các mô hình nuôi dê thảo dược, dê sinh sản, dúi hồng đào, ốc nhồi và bồ câu Pháp, những vật nuôi có giá trị kinh tế cao và phù hợp điều kiện địa phương.

"Đề án số 06 sẽ là định hướng quan trọng để xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, nâng cao thu nhập cho người dân trong giai đoạn tới", ông Thập nhấn mạnh.

Để các mô hình thực sự phát huy hiệu quả, xã Phú Lương đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ như rà soát quy hoạch vùng sản xuất, tổ chức tập huấn kỹ thuật, hỗ trợ người dân tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, đồng thời kết nối doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm ngay từ đầu.

Việc lựa chọn cây trồng, vật nuôi sẽ dựa trên lợi thế của từng vùng, tránh phát triển tràn lan theo phong trào.

"Quan điểm của địa phương là không chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi bằng mọi giá. Chỉ khi xác định được thị trường tiêu thụ, bảo đảm đầu ra ổn định và mang lại hiệu quả kinh tế thực sự thì mới nhân rộng mô hình", ông Đỗ Khắc Thập, Phó Chủ tịch UBND xã Phú Lương khẳng định.

Từ những khu vườn tạp cho giá trị thấp đến những mô hình chanh tứ thì, nuôi dê, nuôi dúi mang lại thu nhập hàng trăm triệu đồng mỗi năm, Phú Lương đang cho thấy hướng đi đúng trong phát triển nông nghiệp xanh theo hướng bền vững.

Khi người nông dân mạnh dạn thay đổi tư duy sản xuất, cấp uỷ, chính quyền địa phương có nhiều cơ chế, chính sách khuyến khích phù hợp, những loại cây, con đặc sản không chỉ giúp tăng thu nhập mà còn tạo nền tảng để địa phương xây dựng nền nông nghiệp hàng hóa hiện đại, bền vững và thích ứng với yêu cầu của thị trường.