Cây xấu hổ hay còn được gọi là cây mắc mỡ, cây trinh nữ, cây thẹm, hàm tu thảo. Dược liệu có tên khoa học là Mimosa Pudica L, thuộc họ đậu Fabaceae. Khi chạm vào cây, lá cây sẽ tự động cụp và rủ xuống. Nhờ vào đặc trưng này mà cây có tên là cây xấu hổ.

Cây xấu hổ được tìm thấy ở miền Nam và Trung nước Mỹ. Sau nhiều năm di thực, hiện loại cây này đã có mặt ở nhiều nơi trên thế giới, phổ biến nhất là tại các nước châu Á, trong đó có nước ta.

Cây mọc hoang ở nhiều nơi, bạn có thể dễ dàng tìm thấy chúng mọc ven đường, ven sông, bãi đất trống nơi có đất ẩm. Do nhu cầu thu hái và sử dụng làm thuốc ngày càng nhiều nên cây xấu hổ đang được nuôi trồng tại các vườn dược liệu trong nước.

Cây xấu hổ có chứa các chất như alcaloid, đây là một loại axit amin tự nhiên, được dùng để gây tê, giảm đau trong y học. Ngoài ra, cây còn chứa nhiều thành phần khác, chẳng hạn như crocetin, acid amin, acid hữu cơ, minosin, flavonosid, alcol,…

Phần hạt còn chứa chất selen, chất nhầy. Lá cây chứa các hoạt chất tương tự, chẳng hạn adrenalin, selen. Các thành phần có thể hỗ trợ, kích thích đưa máu huyết lưu thông đến tim mạch và não bộ ổn định hơn.

Trong Y học cổ truyền ghi chép nhiều lợi ích mà cây xấu hổ mang lại cho sức khỏe. Đặc biệt là tác dụng hỗ trợ điều trị suy nhược thần kinh, bệnh viêm phế quản, mất ngủ, viêm kết mạc cấp và mãn tính, đau bao tử, viêm gan, các vấn đề tiết niệu, huyết áp,…

Bên cạnh đó, cây còn được dùng đắp bên ngoài da giảm tình trạng viêm da mủ, chấn thương. Dùng cây xấu hổ chữa bệnh đau nhức xương khớp, kinh nguyệt không đều ở nữ giới. Cành và lá cây còn giúp cải thiện tình trạng mất ngủ, hạt có thể trị hen suyễn, gây nôn khi cần thiết.

Ngoài ra, trong Y học hiện đại cũng nghiên cứu và nhận thấy nhiều lợi ích từ loại cây này. Có thể kể đến các tác dụng như:

Chống lại nọc độc của rắn: Theo nghiên cứu của Đại học Ấn Độ vào năm 2001, cây xấu hổ chứa hoạt chất Minosa, một loại chất có khả năng ức chế men Hyalaronidase, Protease trong nọc của rắn độc.

Chống co giật: Nhờ vào hoạt chất có trong xấu hổ, giúp chống tình trạng co giật gây ra bởi Pentylentetrazol, Strychnin, tuy nhiên không chống lại được co giật gây ra do N Methyl D-as Partate.

Chống lo âu: Dược chất có trong dược liệu có tác dụng tương tự như Diazepam, cụ thể giúp điều trị chứng lo âu, trầm cảm.

Chống trầm cảm: Qua nghiên cứu cho thấy, chiết xuất từ lá xấu hổ có khả năng cải thiện các biểu hiện của tình trạng trầm cảm.

Tác dụng đến chu kỳ rụng trứng: Chiết xuất từ cây dược liệu được nghiên cứu nhận thấy có tác dụng làm thay đổi chu kỳ rụng trứng bình thường của nữ giới.

Ngoài các tác dụng kể trên, cây xấu hổ còn có tác dụng an thần, giúp chữa tình trạng mất ngủ, trằn trọc không sâu giấc, giúp đào thải độc tố, giảm đau đầu, gây tê, hỗ trợ cải thiện chức năng tim mạch, điều trị bệnh về phổi,…