Cây cối xay còn được gọi với nhiều tên khác như cây dằng xay, quýnh ma, ma bản thảo, kim hoa thảo, ma mãnh thảo, nhĩ hương thảo, phao tôn (Tày), co tó tép (Thái). Đây là cây thuộc họ bông (Malvaceae), có tên khoa học là Abutilon indicum (L.) Sweet.

Cây cối xay rất dễ nhận biết thông qua các đặc điểm hình dáng sau đây:

Thân cây: Cây mọc thành bụi cao từ 1 – 1.5m, các cành nhánh hình trụ, bên ngoài phủ lông mềm. Cành non có màu xanh, cành già chuyển màu xanh đậm hơi tía.

Lá cây cối xay: Lá mọc so le, hình trái tim, xung quanh mép lá dạng răng cưa. Lá màu xanh, cả 2 mặt đều được phủ lông.

Hoa: Mùa hoa bắt đầu từ tháng 2 và kết thúc vào cuối tháng 3. Hoa cối xay có màu vàng, mọc lẻ ở kẽ lá, cuống hoa rất dài và có đốt gấp khúc. Đài hoa có phủ lông ngắn bên ngoài, bên trong đài hoa lông dài hơn, màu tro. Cánh hoa cối xay hình tam giác ngược, nhiều nhị, tập trung trên 1 trụ có lông dày, bầu hoa cũng có lông và chứa khoảng 20 lá noãn.

Quả: Quả gồm nhiều nang hợp lại xếp sít nhau tạo thành hình cối xay. Mỗi nang noãn có chứa 3 hạt, hạt cây cối xay màu đen nhạt, nhẵn mịn.

Cây rất dễ sống, mọc nhiều ở các nước có khí hậu nhiệt đới. Tại Việt Nam, cây mọc hoang ở khắp nơi, từ đồng bằng đến ven biển, đến các vùng trung du. Đặc biệt, cây thường mọc lẫn với các loại cây bụi thấp khác ở ven đồi, bờ nương rẫy hoặc bờ rào.

Hiện nay, với nhu cầu sử dụng phổ biến trong chữa trị bệnh, nhiều người tự trồng tại vườn. Cây được ươm bằng hạt, gieo vào mùa xuân, sau đó đem cây con đi trồng. Cây sẽ cho hoa và kết quả nhanh ngay trong vụ hè – thu trong năm đầu tiên. Sau khi chặt, phần gốc của cây vẫn có thể tiếp tục sinh trưởng, phát triển và cho thành phẩm vào vụ mùa kế tiếp.

cây cối xay có tác dụng gì?

Cây cối xay được sử dụng phổ biến trong cả Y học cổ truyền và Y học hiện đại với tác dụng điều trị nhiều bệnh lý. Cụ thể như sau:

Y học cổ truyền

Theo Y học cổ truyền, cây cối xay có vị cam, tính bình và quy vào các kinh tâm, đởm. Tác dụng giải biểu nhiệt, lợi tiểu, hoạt huyết. Nhờ đó, dược liệu chuyên chủ trị bệnh cảm mạo phong nhiệt, tiểu buốt, đái rắt, đau đầu, ù tai, sốt, phù thũng, dị ứng, lở ngứa.

Y học hiện đại

Theo Y học hiện đại, cây cối xay trị bệnh gì? Sở hữu thành phần hóa học đa dạng, loại cây này mang lại những tác dụng tuyệt vời cho sức khỏe như:

Cây cối xay chữa ù tai: Chiết xuất trong cây có tác dụng chống viêm (tương đương hoạt chất Diclofenac giảm đau chống viêm mạnh). Nhờ đó cải thiện chứng ù tai và một số bệnh khác về tai như: Cây cối xay chữa điếc tai, viêm tai, lãng tai, suy giảm thính lực,…

Hỗ trợ điều trị đái đường: Các hoạt chất trong dược liệu có tác dụng làm ổn định chỉ số đường huyết, tăng đề kháng insulin, nhờ đó ngăn ngừa bệnh tiểu đường hình thành và phát triển.

Chống viêm khớp: Nhờ tác dụng chống viêm, tiêu sưng, giảm đau mà cây dằng xay còn được sử dụng trong điều trị bệnh viêm khớp, đau xương hiệu quả.

Nhuận tràng: Các chuyên gia cho biết, cây dằng xay còn được sử dụng để cải thiện tiêu hóa, nhuận tràng, điều trị táo bón, chướng bụng, khó tiêu,…

Hỗ trợ chữa viêm loét dạ dày: Dịch chiết từ cây dằng xay có tác dụng giảm bài tiết acid trong dạ dày, giúp giảm tình trạng viêm loét đáng kể. Ngoài ra, các hoạt chất trong dược liệu có khả năng thúc đẩy niêm mạc phục hồi nhanh chóng.

Chữa sỏi thận bằng cây cối xay: Dược liệu có tác dụng lợi tiểu, làm tăng lượng nước tiểu giúp ức chế sự kết tinh của tinh thể hình thành sỏi, nhờ đó hỗ trợ điều trị sỏi thận hiệu quả.

Chuyên gia khuyến nghị mỗi ngày chỉ sử dụng từ 5 – 10g dược liệu khô, hoặc 10 – 40g dược liệu tươi. Không sử dụng vượt quá mức độ cho phép vì có thể gây những tác dụng phụ không tốt cho sức khỏe.

Dùng dược liệu sai cách, quá liều lượng, kết hợp cùng các dược liệu tối kỵ sẽ gây những tác dụng phụ như: Nổi mẩn ngứa, mề đay, chóng mặt, buồn nôn, nôn mửa,…

Một số đối tượng không nên sử dụng cây dằng xay chữa bệnh như: Người thận hư hàn, người bị suy giảm chức năng gan, phụ nữ đang trong thời kỳ mang thai,…

Giá cây cối xay hiện tại trên thị trường đang giao động từ 200 – 450.000 VNĐ/1kg. Tuy nhiên, tùy vào từng thời điểm, từng đơn vị cung cấp mà mức giá dược liệu sẽ có thay đổi.

Bạn có thể mua dược liệu tại nhiều đơn vị khác nhau như: Các nhà thuốc Đông y, các cửa hàng chuyên cung cấp dược liệu, các trung tâm nuôi trồng dược liệu,… Ngoài ra cũng có rất nhiều trang web chuyên về các loại dược liệu thiên nhiên và cây thuốc. Hãy đảm bảo chọn các trang web đáng tin cậy, đọc kỹ thông tin về sản phẩm và nhận xét từ người dùng trước khi quyết định mua hàng.