Đầm Thị Nại (tỉnh Gia Lai) rộng khoảng 5.000ha, sở hữu hệ sinh thái rừng ngập mặn phong phú. Giữa đầm có 3 cồn nổi gồm: Cồn Chim, Cồn Trạng và Cồn Giá, tạo thành khu sinh thái rừng ngập mặn Cồn Chim rộng gần 480ha, được ví như “ốc đảo xanh” của Gia Lai.

Xóm Cồn Chim (thôn Vinh Quang 2, xã Tuy Phước Đông) có khoảng 200 hộ dân sinh sống chủ yếu bằng nghề chài lưới và nuôi thủy sản bán tự nhiên. Theo người dân địa phương, họ từng góp công lớn trong việc phục hồi rừng ngập mặn từ hàng chục năm trước, giúp hệ sinh thái nơi đây phát triển, thu hút nhiều loài chim về trú ngụ.

Tuy nhiên, những năm gần đây, ngư dân nuôi tôm cá ở Cồn Chim và khu vực ven đầm Thị Nại phải đối mặt với sự gia tăng nhanh của đàn cồng cộc - loài chim nước săn mồi giỏi và đặc biệt tham ăn.

Ông Phạm Đình Lương (59 tuổi, trú tại xóm Cồn Chim) cho biết loài chim này xuất hiện ở đầm Thị Nại khoảng năm 2009-2010. Ban đầu số lượng rất ít, nhưng chỉ sau vài năm đã tăng nhanh lên hàng trăm, có thời điểm đến cả nghìn con.

“Mỗi sáng, chúng tỏa đi khắp vùng ven đầm để kiếm ăn, trong đó nhiều ao nuôi tôm cá của ngư dân trở thành mục tiêu. Nhờ khả năng lặn sâu, bắt mồi nhanh, đàn chim này gây thiệt hại không nhỏ cho người nuôi”, ông Lương nói.

Ông Lương cho biết thêm có những vụ nuôi không bị dịch bệnh nhưng tỷ lệ hao hụt vẫn cao do bị đàn chim liên tục săn mồi trong ao. Tuy nhiên, theo ông Lương, thời gian gần đây mức độ gây hại có phần giảm khi đàn chim ít tập trung vào ao nuôi hơn. Nguyên nhân có thể do nguồn thức ăn tự nhiên trong đầm đang dồi dào trở lại.

Với gần 1ha mặt nước nuôi tôm, cá các loại, anh Nguyễn Thế Lập (45 tuổi) ví đàn cồng cộc như những “sát thủ dưới nước” bởi khả năng săn mồi rất giỏi và đặc biệt tham ăn.

“Loài chim này rất đặc biệt, chúng có thể bay trên trời nhưng xuống nước lại rất giỏi. Mỗi lần ngoi lên thường bắt được một con tôm hoặc cá. Quen môi trường rồi thì xua đuổi cách mấy cũng quay lại. Bà con đành chấp nhận sống chung, thả thêm tôm cá giống để chia phần cho chúng”, anh Lập nói.

Theo ông Trịnh Văn Hùng (60 tuổi), thức ăn ưa thích của cồng cộc là con lịch huyết (một loài động vật da trơn sống trong đầm). Tuy nhiên, loài này chỉ xuất hiện theo mùa, chủ yếu vào mùa đông.

“Khi nguồn thức ăn tự nhiên khan hiếm, chúng chuyển sang các ao nuôi của người dân để kiếm mồi. Loài này kiếm ăn theo từng khu vực, mỗi hồ thường có 2-3 con túc trực. Sáng lặn bắt, trưa lên phơi nắng, khi đói lại lao xuống ao bắt tôm cá. Chúng tôi đã làm nhiều cách xua đuổi nhưng kiểu gì chúng cũng quay lại”, ông Hùng nói.

Theo ông Hùng, nếu mỗi ao nuôi có 2-3 con cồng cộc thường xuyên túc trực săn mồi, thì hàng tháng thiệt hại hàng triệu đồng là điều bình thường. Loài này ăn khỏe, rất ham ăn; tùy kích thước, mỗi ngày có thể tiêu thụ 0,2-0,4kg tôm cá. Nhiều con ăn no đến mức khi đậu trên cây còn ói ra tôm cá.

Ông Trương Xuân Đưa, Trưởng trạm Nghiên cứu ứng dụng kỹ thuật nông nghiệp thuộc Trung tâm Khuyến nông tỉnh Gia Lai, cho biết cồng cộc là loài chim di cư, thường xuyên xuất hiện tại khu vực Cồn Chim - đầm Thị Nại để kiếm ăn, ảnh hưởng phần nào đến nguồn lợi thủy sản của ngư dân.

Đơn vị phối hợp với chính quyền địa phương tuyên truyền người dân không săn bắt, bẫy chim mà chỉ áp dụng các biện pháp xua đuổi thủ công nhằm bảo vệ động vật hoang dã.

Hiện nay, người dân áp dụng nhiều cách để bảo vệ ao nuôi như treo lon bia tạo tiếng động, giăng dây cước phản quang để xua đuổi chim. Tuy nhiên, các biện pháp này chỉ hiệu quả trong thời gian ngắn.